TOM IV: Aloys Kaufmann, Gedenkbuch der Stadt Teschen

*

Gedenkbuch der Stadt Teschen / Aloys Kaufmann ; herausgegeben und kommentiert von Ingeborg Buchholz-Johanek unter Mitwirkung von Janusz Spyra [wisenschaftlicher Redakteur Janusz Spyra ; Layout und technische Bearbeitung Kazimierz Gajdzica ; Übersetzung aus dem Polnischen Magdalena Engelmann, Grzegorz M. Chromik ; sprachliche Korrektur Dawid Bartoszek, Marcin Widera ; Gutachter Joachim Bahlcke, Krzysztof Mikulski, Karel Müller]. Teil 1.-3. – Cieszyn : Książnica Cieszyńska, 2007. – 3 wol. (431, 414, 447 s.) : il. ; 25 cm. – (Bibliotheca Tessinensis ; 4. Series Polonica ; 2).

Edycja kroniki Cieszyna, pochodzącej spod pióra jego wieloletniego burmistrza, Aloisa Kaufmanna (1772-1847). Dzieło to, obejmujące cztery tomy opracowania autorskiego wraz z suplementami zawierającymi odpisy 265 dokumentów historycznych, w znacznej części niezachowanych do czasów współczesnych, przedstawia dzieje Cieszyna, poczynając od jego legendarnego założenia w 810 r. aż po trzecią dekadę XIX w. Doskonała znajomość źródeł i wierność nowoczesnym, ukształtowanym pod wpływem Oświecenia zasadom naukowego krytycyzmu, pozwoliły Aloisowi Kaufmannowi przygotować dzieło nie tylko rozległe i szczegółowo prezentujące najważniejsze aspekty dziejów miasta, ale i cechujące się znacznym obiektywizmem. Edycja znaleźć może zastosowanie również w badaniach odnoszących się do pozostałych rejonów Górnego Śląska, przede wszystkim w sferze komparatystyki, ale także – z uwagi na obfitość faktografii związanej z dziejami innych, poza Cieszynem, obszarów – bezpośrednio, jako źródło nieznanych dotąd informacji. Trudna do przecenienia pozostaje również jej rola w badaniach w zakresie nauk pomocniczych historii, zwłaszcza dyplomatyki, a także w pracach zorientowanych na dzieje śląskiej historiografii. Poprzedzające edycję obszerne wprowadzenie zawiera informacje na temat biografii oraz historycznego warsztatu Aloisa Kaufmanna, analizę zawartości i znaczenia, a także prezentację dziejów zachowanych do czasów współczesnych wersji jego kroniki oraz omówienia zastosowanej metody wydawniczej. Edycja wyposażona została w przypisy tekstowe i rzeczowe, konkordancję nazw miejscowości z terenu Śląska Cieszyńskiego, indeksy osobowy i miejscowości oraz streszczenia w językach polskim.

 

*                    *
*

„Nie tylko badacze przeszłości Cieszyna, ale szeroko rozumiani historycy Śląska, Czech i Polski otrzymali do dyspozycji niezwykle inspirujące dzieło, przenoszące swą genezą i kształtem do poziomu intelektualnego XIX-wiecznego Cieszyna. […] Oddawana więc do rąk czytelników publikacja źródłowa odznacza się bardzo wysokim poziomem fachowego opracowania. […] Wartościowanie dzieła A. Kaufmanna jako historiograficznego wkładu w znajomość przeszłości Cieszyna należy teraz do uczonych historyków tego regionu […]. Odwoływanie się przez nich do dzieła A. Kaufmanna będzie wdzięcznym zadaniem wstępnym, by móc następnie poszerzać i precyzować ustalenia dokonane już przed półtora wiekiem.”

Jan Kopiec („Sobótka”, LXIII: 2008, 4, s. 532-534)